Periferna neuropatija pogađa između 2,4% i 8% opšte populacije, a kod osoba starijih od 55 godina taj procenat raste i preko 8%. Kod pacijenata sa dijabetesom čak svaki drugi razvije neki oblik oštećenja perifernih nerava tokom života.
Brojke su poprilično nesvakidašnje, a iza njih se kriju ljudi koji svake noći ne mogu da spavaju zbog peckanja u stopalima, žarenja u rukama ili bolova koji „udaraju kao struja“.
Najbolji lek za neuropatiju ne postoji u jednom obliku. Terapija zavisi od uzroka, težine simptoma i toga koliko su nervi oštećeni. Kombinuju se neuroprotektivni suplementi sa alfa-lipoinskom kiselinom, vitamini B grupe, lekovi za neuropatski bol koje propisuje lekar, fizikalna terapija i, kada je moguće, lečenje osnovne bolesti.
- Periferna neuropatija najčešće nastaje kao posledica dijabetesa, nedostatka vitamina B12, mehaničkog pritiska na nerve, autoimunih bolesti ili dejstva alkohola i određenih lekova
- Najbolji lek za neuropatiju zavisi od uzroka, jer simptomatska terapija ne rešava problem ako se ne tretira osnovno oboljenje
- Alfa-lipoinska kiselina u dozi od 600 mg dnevno predstavlja jedan od najispitivanijih sastojaka za smanjenje neuropatskog bola, posebno kod dijabetesne polineuropatije
- Vitamini B grupe, naročito B1, B6 i B12, doprinose regeneraciji oštećenih perifernih nerava i normalnom prenosu nervnih impulsa
- Lekovi za neuropatski bol uključuju antiepileptike (gabapentin, pregabalin), pojedine antidepresive i lokalne preparate, a propisuje ih isključivo lekar
- Pravilna kontrola šećera u krvi, prestanak konzumacije alkohola i redovna fizička aktivnost značajno usporavaju napredovanje neuropatije
Pre nego što se odlučite za bilo koji preparat, važno je da znate da se kod neuropatije lečenje najčešće sprovodi kroz dva pristupa – lečenje uzroka i ublažavanje simptoma.
Suplementi sa alfa-lipoinskom kiselinom, palmitoiletanolamidom (PEA) i vitaminima B grupe pripadaju grupi koja istovremeno štiti nerve od daljeg oštećenja i smanjuje bol, peckanje i trnjenje.
Kada je u pitanju najbolji lek za neuropatiju dostupan bez recepta, ovom prilikom preporučujemo sledeće proizvode.
| Proizvod | Glavni aktivni sastojci | Pakovanje |
|---|---|---|
| Beviplex Neuro | Alfa-lipoinska kiselina 300 mg, uridin-monofosfat, citidin-monofosfat, B kompleks | 30 tableta |
| Innopea | Palmitoiletanolamid (PEA) 350 mg, vitamini B1, B6, B12 | 15 kesica |
| Nervin Kontrol 600 | Alfa-lipoinska kiselina 600 mg, cink, hrom, cimet, B kompleks | 30 tableta |
| Normonerv | Alfa-lipoinska kiselina 600 mg, L-karnozin, cink, B kompleks | 30 tableta |
Kombinacija nukleotida i B vitamina
Beviplex Neuro 30 tableta
Sastav je formulisan da deluje na više nivoa – alfa-lipoinska kiselina štiti nerve od oksidativnog stresa, dok uridin-monofosfat i citidin-monofosfat učestvuju u procesu neuroregeneracije i obnove nervnih vlakana.
Doprinose smanjenju trnjenja, peckanja, žarenja i mravinjanja u rukama i nogama. Preporučena doza je 1 do 2 tablete dnevno sa malo vode.
| Sastojak | Količina |
|---|---|
| Alfa-lipoinska kiselina | 300 mg |
| Uridin-monofosfat | 50 mg |
| Citidin-monofosfat | 5 mg |
| Vitamin B1 (tiamin) | 3 mg |
| Vitamin B2 (riboflavin) | 3,4 mg |
| Niacin | 25 mg |
| Vitamin B6 | 2 mg |
| Vitamin B12 | 1 µg |
| Pakovanje | 30 film tableta |
| Proizvođač | Galenika |
Palmitoiletanolamid kao prirodni regulator bola –
Innopea 15 kesica
Granule imaju ukus maline, mogu se rastvoriti u vodi ili rastopiti direktno u ustima.
| Sastojak | Količina |
|---|---|
| Palmitoiletanolamid (PEA) | 315 mg |
| Levagen+ kompleks | 350 mg |
| Vitamin B1 | 0,55 mg |
| Vitamin B6 | 0,70 mg |
| Vitamin B12 | 1,25 µg |
| Pakovanje | 15 kesica granula |
30 tableta sa visokom dozom alfa-lipoinske kiseline
Nervin Kontrol 600
Cink i hrom dopunjuju delovanje stabilizacijom nivoa glukoze u krvi, što je naročito važno kod dijabetičara, dok B vitamini i folna kiselina smanjuju nivo homocisteina i pomažu u zaštiti perifernih nerava.
| Sastojak | Količina |
|---|---|
| Alfa-lipoinska kiselina | 600 mg |
| Cink | 15 mg |
| Hrom | 200 µg |
| Suvi ekstrakt cimeta | 60 mg |
| Vitamin B1 | 3 mg |
| Vitamin B6 | 3 mg |
| Vitamin B12 | 3 µg |
| Folna kiselina | 125 µg |
| Pakovanje | 30 gastrorezistentnih tableta |
| Doziranje | 1 tableta dnevno, 30 minuta pre obroka |
Lek za neuropatiju sa alfa-lipoinskom kiselinom
Normonerv 30 tableta
Pacijenti koji ga koriste prijavljuju smanjenje bola, peckanja, paljenja i utrnulosti, a sastojci deluju na sam uzrok oštećenja, ne samo na simptome.
| Sastojak | Količina |
|---|---|
| Alfa-lipoinska kiselina | 600 mg |
| L-karnozin | 165 mg |
| Vitamin B1 | 0,7 mg |
| Vitamin B2 | 0,8 mg |
| Niacin | 9 mg |
| Vitamin B5 | 3 mg |
| Vitamin B6 | 1 mg |
| Vitamin B12 | 0,5 µg |
| Folna kiselina | 100 µg |
| Cink | 7,5 mg |
| Pakovanje | 30 tableta |
Zašto je važno znati uzrok pre nego što uzmete lek za neuropatiju
Kako navodi Mayo Clinic, terapija se planira u dva pravca – prvo se leči osnovno oboljenje koje je uzrok, a paralelno se ublažavaju simptomi koji najviše opterećuju pacijenta.
Najčešći uzroci periferne neuropatije
Lekar će vas pitati o navikama, lekovima i pratećim bolestima, jer se odgovor često krije baš tu.
- Dijabetes je vodeći uzrok periferne neuropatije u svetu. Visok šećer u krvi tokom godina oštećuje sitne krvne sudove koji hrane nerve, a posledica je trnjenje i bol u stopalima, kasnije i u rukama
- Manjak vitamina B12 dovodi do tipičnih neuroloških tegoba – utrnulost, slabost u mišićima, problemi sa ravnotežom. Češće se javlja kod starijih osoba, vegetarijanaca i pacijenata sa atrofičnim gastritisom
- Alkoholna polineuropatija nastaje kada hronični unos alkohola izazove istovremeno nedostatak vitamina i direktno toksično dejstvo na nervna vlakna
- Mehanički pritisak na nerv, kao kod sindroma karpalnog tunela ili diskus hernije, izaziva simptome u zoni koju taj nerv inerviše
- Autoimuna oboljenja poput Gijen-Bareovog sindroma ili lupusa napadaju nervna vlakna kao da su strano telo
- Hemioterapija i određeni lekovi mogu prouzrokovati neuropatiju kao neželjeni efekat, naročito tokom dugotrajne primene
Koji lek za neuropatiju može lekar da vam prepiše
Suplementi mogu mnogo da pomognu kada je oštećenje nerava blagog ili srednjeg intenziteta, ali ako bol postane intenzivan i remeti svakodnevni život, lekar će razmotriti i lekove na recept.
Prema istraživanjima sa NHS, prva linija terapije za neuropatski bol uključuje nekoliko grupa lekova koji se kombinuju zavisno od simptoma i tolerancije pacijenta.
Antiepileptici za neuropatski bol
Iako naziv može da zbuni, ovi lekovi se ne koriste samo kod epilepsije. Gabapentin i pregabalin smiruju preosetljiva nervna vlakna i smanjuju spontano javljanje bolnih impulsa.
Lekar uvodi terapiju postepeno, počinje sa malom dozom i polako povećava dok se ne postigne željeni efekat uz najmanje neželjenih reakcija.
Antidepresivi koji deluju na nervni bol
Pojedini triciklični antidepresivi (amitriptilin) i SNRI grupa (duloksetin, venlafaksin) imaju dokazan efekat na neuropatski bol, čak i kod osoba koje nemaju depresiju.
Mehanizam delovanja se zasniva na promeni načina na koji mozak percipira bolne signale.
Lokalna terapija
Kreme i flasteri sa kapsaicinom ili lidokainom se nanose direktno na bolno mesto, deluju lokalno i imaju manje sistemskih neželjenih efekata.
Pogodni su za pacijente koji ne podnose oralne lekove ili imaju ograničenu zonu zahvaćenosti.
Prirodni pristup i vitamini za trnjenje nogu i ruku
Pored farmakoloških terapija, mnogi pacijenti se okreću prirodnim lekovima za upalu nerva i suplementima koji podržavaju nervni sistem.
Harvard Health Publishing navodi da uravnotežena ishrana, fizička aktivnost i ciljana suplementacija mogu značajno usporiti napredovanje neuropatije i ublažiti simptome.
Za mnoge pacijente najbolji lek za neuropatiju upravo je kombinacija ciljane suplementacije i promene navika, jer rezultati dolaze postepeno ali traju.
Alfa-lipoinska kiselina
Deluje kao snažan antioksidans, neutrališe slobodne radikale, štiti nerve od daljeg oštećenja i poboljšava neuromišićnu provodljivost.
Kliničke doze idu od 300 do 600 mg dnevno, a najbolji rezultati se postižu uz dugotrajnu primenu od najmanje tri meseca.
Vitamin B kompleks
Vitamini za trnjenje nogu i vitamini za trnjenje ruku najčešće sadrže baš B kompleks – tiamin (B1) učestvuje u prenosu nervnih impulsa, B6 u sintezi neurotransmitera, a B12 je neophodan za očuvanje mijelinskog omotača koji obavija nervna vlakna.
Manjak bilo kog od ovih vitamina može sam po sebi izazvati simptome neuropatije.
Palmitoiletanolamid (PEA)
PEA je supstanca koju telo prirodno proizvodi, a ima izraženo dejstvo na zapaljenske procese u nervnom sistemu. Posebno se preporučuje kod hroničnih bolnih stanja, fibromijalgije i radikulopatija, jer ne izaziva sedaciju niti zavisnost.
L-karnozin i nukleotidi
Karnozin štiti ćelije od oksidativnog stresa i učestvuje u procesima regeneracije, dok uridin i citidin monofosfati pružaju gradivni materijal za obnovu oštećenih nervnih membrana.
Lekovi za opuštanje mišića i nerava – kada su potrebni
Kod osoba kod kojih je neuropatija praćena grčevima, ukočenošću mišića ili bolom koji se širi duž nerva, lekar može da preporuči i lekove za opuštanje mišića i nerava kao dodatnu terapiju.
Magnezijum, iako se često svrstava u suplemente, ima dobar efekat na grčeve i napetost mišića. Prema preporuci Foundation for Peripheral Neuropathy, kombinacija magnezijuma sa B vitaminima i alfa-lipoinskom kiselinom predstavlja jedan od pristupa koji dobro dopunjuju standardnu terapiju kod lekova za upalu nerva.
Kako prepoznati upalu nerava i simptome
Mnogi ljudi godinama trpe blage simptome ne shvatajući da se radi o neuropatiji.
Upala nerava simptomi su vrlo prepoznatljivi kada znate na šta da obratite pažnju, a što se ranije prepozna, veće su šanse da se progresija zaustavi ili uspori.
Tipični simptomi periferne neuropatije
- Trnjenje i peckanje u stopalima ili rukama, najčešće simetrično, kao da hodate po vati ili imate „rukavice“ na rukama
- Žarenje i pečenje koje se pogoršava noću i ometa san, naročito kod dijabetičara
- Smanjena osetljivost na temperaturu i bol, što povećava rizik od povreda i opekotina koje pacijent ne primeti odmah
- Slabost u mišićima stopala i šaka, što dovodi do zapinjanja prilikom hodanja ili teškoća pri otvaranju tegli
- Probadajući bolovi koji „udaraju kao struja“, javljaju se iznenada i prolaze za nekoliko sekundi
- Problemi sa ravnotežom zbog smanjenog osećaja u stopalima, češći padovi i nesiguran hod
Najčešća pitanja
Rezime
Najbolji lek za neuropatiju je onaj koji odgovara uzroku vašeg problema, a ne univerzalna preporuka iz reklame.
Ako sumnjate da imate neuropatiju ne ignorišite simptome – rana intervencija često znači razliku između potpunog oporavka i hronične tegobe.
Reference
- Foundation for Peripheral Neuropathy. (n.d.). Treatments for peripheral neuropathy. Foundation for Peripheral Neuropathy.
- Harvard Health Publishing. (n.d.). Peripheral neuropathy: Causes, symptoms, treatment, and prevention. Harvard Medical School.
- Mayo Clinic. (n.d.). Peripheral neuropathy: Diagnosis and treatment. Mayo Foundation for Medical Education and Research.
- National Health Service. (n.d.). Peripheral neuropathy: Treatment. NHS.
Moje ime je Nataša Stefanović. Ja sam psiholog sa iskustvom u radu sa klijentima koji se suočavaju sa stresom i anksioznošću. Kroz stručne i personalizovane pristupe pomažem ljudima da razviju veštine emocionalne otpornosti i postignu psihološko blagostanje.